راه ترقی

آخرين مطالب

نگاهی به اِشکال‌های گفتاری و نوشتاری امروز انديشه

نگاهی به اِشکال‌های گفتاری و نوشتاری امروز
  بزرگنمايي:

راه ترقی - ایسنا / دکتر هادی انصاری، تحصیلکرده دکترای زبان و ادبیات فارسی، در مقاله‌ خود با عنوان «درست بنویسیم و درست بخوانیم» که آن را در اختیار ایسنا قرار داده است، می‌نویسد: درباره درست خواندن و گفتن و نوشتن، تاکنون بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند و شنیده‌ایم و خوانده‌ایم؛ ولی کافی نیست. پاسداشت زبان فارسی و برطرف کردن اشکال‌ها، نمی‌تواند به چندنوشته، برنامه، کتاب و جزوه منحصر باشد و اگر هر روز هم یادآوری شود، تکراری نخواهد بود و تأثیرخود را خواهد گذاشت.
بدین منظور بر آن شدیم تا برخی اشکال‌های رایج امروزی را که در گفتار و نوشتار مردم، فراوان دیده و شنیده می‌شود، یادآوری و اصلاح کنیم تا شاید بتوانیم در راه درست خواندن و درست نوشتن واژه‌ها، اصطلاح‌ها، عبارت‌ها و درنهایت برای پاسداشت زبان فارسی قدمی برداریم.
حرف (د)
درخواست اِعادهٔ حیثیّت / اِعادهٔ حیثیّت
بی‌گمان برخورد دو نفر در حال نِزاع را دیده‌اید که در هنگام اوج بحث یا بگومگو، یکی به دیگری می‌گوید: من اِعادهٔ حیثیّت می‌کنم. این گونه جمله‌ها ازنظر ادبی، ضعف تألیف دارند. جملهٔ مذکور، با مفهومی که گوینده در نظر دارد، متفاوت است. اِعاده در عربی یعنی برگرداندن؛ و اِعادهٔ حیثیّت یعنی برگرداندن حیثیّت و آبرو به کسی. خود ترکیب (اِعادهٔ حیثیّت) معنای بدی ندارد، ابهام دارد؛ معلوم نیست چه کسی به چه کسی حیثیت را می‌خواهد برگرداند! اگر به جای (اِعادهٔ حیثیت)، (درخواستِ اِعادهٔ حیثیت) بگویند مسئله حل می‌شود: من درخواست اِعادهٔ حیثیت می‌کنم؛ در این صورت معلوم می‌شود که گوینده، به خاطر بی‌ادبی طرف مقابل، درخواست دارد که حیثیتّش را به او برگردانند. این جمله یعنی من درخواست می‌کنم که حیثیّت مرا به من بازگردانند.
دکترِ ادبیات است / دکترای ادبیات است
واژهٔ دُکتُر از زبان‌های بیگانه وارد زبان فارسی شده است. (docteur) یعنی مُجتهِد و نیز (doctor) که عنوان پزشکان و طبیبان است. دُکتُرا (doctorat) هم به معنی درجه و مقام اجتهاد (معنای اسمی یا مصدری دارد). بنابراین باید بگوییم: او دکترِ ادبیات است یا دکترای ادبیات دارد؛ نه دکترای ادبیات است.
دلارا / دلاراء
بسیاری از اشکال‌های نگارشی و املایی در نام و نام خانوادگی افراد مربوط می‌شود به نگارش نادرست آن‌ها در اداره ثبت احوال دوره‌های گذشته که با دست نوشته می‌شد و اغلب نویسندگان افراد کم‌سواد بودند. در دوره‌ای شناسنامه‌ها تعویض شد، همان غلط‌های املایی در نام و نام خانوادگی، با رایانه نوشته شد (تایپ شد). بدون این که غلط‌ها اصلاح شود. مانند: همیراء (به جای حمیرا) گِروئی یا گِروِهی (به جای گِروِه‌ای) و... . علاوه بر ثبت احوال، برخی چاپخانه‌داران محترم نیز که به کار چاپ و تبلیغات مشغولند به سبب بی توجّهی، نسبت به درست نوشتن واژه‌ها، اهمیت نمی‌دهند. در برگهٔ ختم یک متوفّی، نامش را (دلاراء) با همزهٔ پایانی نوشته بودند. درصورتی‌که (دلارا) فارسی است از (دل) + (آراستن)، صفت فاعلی است یعنی دل آراینده. بنابراین (دلارا) درست است؛ نه (دلاراء)
گفتنی است که بسیاری از واژه‌های فارسی به لحاظ فارسی بودن، در نگارش، اصلاً همزهٔ) ندارند. مانند (آیین)، (پاییز)، (آیینه) و (می‌گوییم) و نوشتن آن‌ها به شکل (آئین)، (آئینه) و (می‌گوئیم) نادرست است.
دههٔ شصتی‌ها/ بچه‌های دههٔ شصت
مدتّی است که این اصطلاح‌ها را فروان تکرار می‌کنند، بدون این‌که به معنای درست (دهه) دقّت کرده باشند. درگاه شماری چنین آمده که هر دَه سال را (دهه) می‌نامند. این را همه می‌دانند ولی شیوهٔ شمارش آن مهم است. اصل بر این است که برای شمارش دهه، عددی که در انتهای آن ده سال قرار دارد به حساب بیاید. یعنی انتهای دهه مهم است؛ نه ابتدا. مثلاً از 1310 تا 1320 دههٔ 20، از 1320 تا 1330 دههٔ 30، از 1330 تا 1340 دههٔ 40 است. آن چه امروزه به اصطلاح بچه‌های دههٔ شصت یا دههٔ شصتی‌ها می‌گویند، یک غلط رایج است و نیاز به اصلاح دارد. با این توضیح متولدین 1350 تا 1360 دههٔ شصتی و متولدین 1360 تا 1370 را دههٔ هفتادی باید نامید. امروزی‌ها متولد سال 1364 را یک دههٔ شصتی می‌دانند، درصورتی‌که این محاسبه اشتباه است و متولد 1364 یک دههٔ هفتادی محسوب می‌شود.
شمارش (سَده) یا (قَرن) نیز چنین است؛ بدین‌صورت که از 600 تا 700 را قرن هفتم هجری و از 700 تا 800 را قرن هشتم هجری می‌خوانند. مثلاً مولانا و سعدی شاعران قرن هفتمند (از 600 تا 700) و حافظ شاعر قرن هشتم است (از 700 تا 800) و جامی شاعر قرن نُهُم است (از 800 تا 900).

لینک کوتاه:
https://www.rahetaraghi.ir/Fa/News/301322/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

اعتراض تند ترانه‌سرای «روزگار جوانی» به سازندگان این سریال

سیلی پدرانه به پسر بی محبت و بی تفاوت!

سود 900 میلیون دلاری سریال «بازی مرکب» برای نتفلیکس!

چرا سریال «پس از آزادی» به پخش تلویزیونی نرسید؟

المیرا دهقانی از «لحظه گرگ و میش» تا «خسوف» مازیار میری

توضیح محمود شهریاری درباره حواشی اخیر یک ویدئو

چطور پای هما به شبکه های بیگانه باز شد؟

چهره ها/ ژست هنری سمیرا حسن‌ پور در کنار دریا

غیرتی شدن علی صادقی برای زنش در «نون.خ»

رونمایی از آنونس سریال نیسان آبی با بازی مهران غفوریان

پیش‌بینی هالیوود ریپورتر از شانس زیاد «قهرمان» اصغر فرهادی در 4 رشته اسکار 2022

چهره ها/ دو عکس صمیمانه شقایق دهقان با خواهرزاده اش به فاصله 19 سال

دختری که از ذوق خواستگار نفسش بند آمد!

چرا قاطعانه بهش نمیگی که با ازدواجش مخالفی؟

تیزر جالب قسمت دوم از فینال فینالیست‌های «شب های مافیا»

ستایش با دیدن طاهر دست و پاشو گم می کنه!

مادر دختر به موی کاشته شده خواستگار گیر میده!

اعتراض به انتخاب عنوان «نیسان آبی» برای سریال منوچهر هادی!

سکانسی از مرحوم گرجستانی در سریال «سه دنگ سه دنگ»

شما که همیشه مردم نصیحت می کنید چرا پس خودتون سوتی می دید؟!

چهره ها/ همسر مهران غفوریان: حال مهران خوب اما ممنوع الملاقات است

سکانسی از «زی زی گولو»؛ برنامه مورد علاقه دهه شصتی ها

خاطره غش کردن سارا روستاپور

تیزر برنامه «شب‌آهنگی» با حضور شبنم قلی‌خانی

چهره ها/ سلفی جدید نیکی کریمی

تیزر قسمت دوم سریال حرفه ای

چهره ها/ سلفی شبانه ستاره سریال افرا

وقتی برزو ارجمند عصبانی می شه اصلا نزدیکش نشید!

پیام آزیتا ترکاشوند به سارق جواهراتش

عصاره گیاهی شگفت‌انگیز برای مقابله با غلظت خون و عوارض خطرناک آن

حال مهران غفوریان پس از عمل قلب از زبان برادرش

علت سکته قلبی مهران غفوریان چه بود؟

تیزر آهنگ جدید «ماه خوشگلم» با صدای امو باند

ایوان بند با «نرماندی» و داستان یک کنسرت می آید

تیزر آهنگ گروه ماکان برای تیتراژ سریال "جزیره"

تیزر جدید رستاک حلاج به نام «بی عنوان»

ساخت فیلم کوتاه موزیکال با حضور بازیگر سینما و تلویزیون

اجرای ترانه زیبایی از طاهر قریشی با نام «زخم کاری»

«گلارو آب میدم» از مسیح و آرش را بشنوید

سینا علم و اجرای آهنگ «ساری گلین» با کمانچه

اجرای موسیقی "دزدان دریایی کارائیب" با درامز

آهنگ محلی/ «یوسف خوش نام» تصنیفی با گویش خراسانی

نماهنگ «اسیری» با صدای محسن چاوشی

تار ایرانی در موزه گنجعلی خان کرمان شنیدنی شد

آهنگ «بزن بارون» با صدای حمید عسکری

آهنگ عربی "حبک نار" با صدای عبدالحلیم حافظ

آهنگ شنیدنی «معشوقه» کاری از پازل و حمید هیراد

شنونده آهنگ «گوشه مهربانی» با صدای بابک رادمنش باشید

موسیقی ابتدایی و انتهایی سریال "هزاردستان" اثر زنده یاد علی حاتمی

آهنگ بیکلام و زیبای " Carol of the Bells " از جرج وینستون