راه ترقی

آخرين مطالب

بررسی سیر تحولات روحی امام محمد غزالی در یک کتاب انديشه

بررسی سیر تحولات روحی امام محمد غزالی در یک کتاب
  بزرگنمايي:

راه ترقی - ایبنا / امام محمد غزالی از بزرگ‌ترین دانشمندان و اندیشمندان ایران اسلامی است که تاکنون درباره‌اش بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند؛ اما جایگاه او در سپهر اندیشه چنان والاست که همچنان به درنگ در آثار و افکارش نیازمندیم.
آنچه در غزالی مهم می‌نماید این است که او نه‌تنها دانشمند و جامع علوم گوناگون بلکه اندیشمندی همواره در صیرورت و تکامل و دگرگونی است، از این رو می‌بینیم که همیشه بر یک شیوه نگفته و ننوشته و تعارض‌هایی در آثارش راه یافته که نتیجه همین پویایی است؛ هرچند که گاه موجب خطاهای بزرگ شده باشد.
کتاب «امام محمد غزالی در مسیر تحول روحی» نوشته دکتر عبدالامیر اعسم، دانشمند عراقی و دانش‌آموخته فلسفه دانشگاه کمبریج است که به قلم علیرضا باقر به زبان فارسی برگردانده شده است. اعسم پس از سال‌ها پژوهش در آثار و افکار غزالی، این اثر ممتاز را به حوزه غزالی‌پژوهی پیشکش کرده است. او کتاب خود را در هفت فصل سامان داده است: در فصل نخست به شناساندن آثار کهن و مهم‌ترین آثار اروپایی و عربی می‌پردازد که به غزالی اختصاص دارند و یا از او بحث کرده‌اند. البته اعسم وعده داده است که کتابشناسی مفصل و جدیدی درباره آثار غزالی منتشر کند.
فصل دوم به زندگی، تحصیلات و سفرهای غزالی پرداخته است. فصل سوم به روش‌های کلی اندیشه غزالی اختصاص دارد. نویسنده در این فصل نشان می‌دهد که او در پی آن بوده که با تکیه بر نقد دانش‌های رایج در سپهر اندیشه دینی، طرحی نو درافکند و عملا در زمینه‌هایی مانند تعلیم و تربیت و روان‌شناسی به مرز نوآوری نیز رسیده است. او وحی و شریعت را محور معرفت و سعادت بشر قرار داده و معتقد است که دانش‌های دیگر نیز اگر با این محور همسو باشد، می‌تواند به انسان کمک کند. به اعتقاد نویسنده، غزالی در جامعه‌ای در آستانه فروپاشی می‌زیسته و همین سبب شده است که شخصیتی چند بعدی (فقیه / متکلم / فیلسوف / صوفی) پیدا کند؛ چیزی که عامل برخی تناقض‌ها و تعارض‌ها در افکار و آثارش شده است.

راه ترقی

اعسم در فصل چهارم به بیماری غزالی می‌پردازد و نشان می‌دهد که او در پی ناامیدشدن از فقه و فلسفه و حتی کلامِ رایج در آن روزگار، دچار اضطرابی روانی و اختلالی عقلی می‌شود که او را به ورطه شک می‌کشاند و از آنجاست که بار دیگر به تصوف می‌گراید؛ گرایشی که از کودکی با او همراه بوده است. اعسم بر این باور است که برخی بیماری غزالی را افسردگی ژنتیک و اختلال اعصاب اندامی دانسته‌اند که شخص مبتلا را به شکل دوره‌ای گرفتار می‌سازد و بنابراین بعید نیست که بخشی از تعارض‌های فکری غزالی به این بیماری مربوط باشد.
فصل پنجم به معرفی و نقد إحیاء علوم الدین می‌پردازد و ویژگی‌ها و اهمیت این کتاب را در نقد تصوف و صوفیان بررسی می‌کند. در فصل ششم نقشه داخلی ساختمان تصوف را از نگاه غزالی ترسیم می‌کند و یادآور می‌شود که غزالی در این نقشه، قلب را محور قرار می‌دهد و عقل را تابع آن؛ قلبی که جایگاه نور و الهام است و معرفتش بر خلاف عقل، یقینی است. اعسم در فصل هفتم کتاب به ریشه‌های تصوف در اندیشه غزالی می‌پردازد و آن را به صوفی‌گرایی پدر و سپس سرپرست دوران کودکی‌اش برمی‌گرداند که زمینه‌ساز بهره‌گیری غزالی از فارمدی طوسی می‌شود. البته این صوفی‌گرایی هنگامی که غزالی در نظامیه بر کرسی تدریس می‌نشیند و در بغداد همنشین خلفا می‌شود، چونان آتشی زیر لایه‌ای از خاکسترِ دنیاگرایی نهان می‌گردد و سرانجام در زمان بیماری و هنگامی که دنیاگرایی و دنیاگریزی در جان او با یکدیگر ستیزی سخت داشتند، غزالی سرانجام به دنیاگریزی می‌گراید و تصوفی معتدل را برمی‌گزیند تا بتواند چونان قشیری، جنید، محاسبی و شمار دیگری از صوفیان، شریعت را با طریقت آشتی دهد.
اعسم در پایان نتیجه می‌گیرد که منحنی زندگی غزالی جلوه‌ای انسانی، بلندپروازانه و البته خردورزانه داشته است. او هر اندیشه‌ای را در جست‌وجوی یقین کاویده است و سرانجام پس از صوفی‌شدن، به ایمان قلبی رسیده، عقل را بر زمین می‌نهد و با ایمان به آسمان پر می‌کشد.
کتاب «امام محمد غزّالی، در مسیر تحول روحی» نوشته عبدالأمیر اعسم ترجمه علیرضا باقر از سوی نشر شایا در 167 صفحه به بهای 65‌هزار تومان منتشر شده است.

لینک کوتاه:
https://www.rahetaraghi.ir/Fa/News/301609/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

مک بوک‌های پرو جدید به جای HDMI 2.1، به درگاه HDMI 2.0 مجهز شده‌اند

برندگان مسابقه عکاس سال نجوم 2021 رصدخانه سلطنتی گرینویچ

داستان ایمیل‌های «نامناسب» بیل گیتس به یکی از کارمندان زن مایکروسافت

نخستین بنچمارک تراشه M1 Max از عملکرد چندهسته‌ای بسیار بهتر از نسل گذشته حکایت دارد

افزایش قیمت لوازم خانگی داخلی پس از اعلام ممنوعیت واردات محصولات کره‌ای

آمار خارق‌العاده‌ی فروش وان‌پلاس 9RT؛ 15٫5 میلیون دلار در 5 دقیقه

مینگ‌چی کو: اپل ممکن است تولید انبوه هدست واقعیت ترکیبی را تا پایان سال 2022 به تأخیر بیندازد

یک تکه پارچه برای تمیز کردن دستگاه‌های اپل، 19 دلار قیمت دارد

نسل جدید تویوتا لندکروزر با کیت بدنه و رینگ‌های لیبرتی واک معرفی شد

فاکسکان سه نمونه اولیه از خودروهای برقی خود را با نام تجاری فاکسترون به نمایش گذاشت

خلاصه رویداد معرفی مک بوک پروهای جدید اپل در 13 دقیقه

پوستر تبلیغاتی Enjoy 20e از بعضی مشخصات این گوشی هواوی پرده برداشت

اپل در سکوت خبری، کیس شارژ بی‌سیم مبتنی بر مگ‌سیف برای ایرپاد پرو ارائه می‌دهد

احتمال اجرای اپلیکیشن‌های گوشی اندروید روی کروم اواس در آینده نزدیک

سامسونگ برای ساخت باتری خودروهای برقی با استلانتیس همکاری می‌کند

بازی‌های پی‌سی سازگار با استیم دک با تیک سبز مشخص می‌شوند

والپیپرهای مک بوک پرو 2021 را از اینجا دانلود کنید

اپل فاینال‌کات‌پرو و لاجیک‌ پرو را با بهبود فیلم‌های 8K، ردیابی موشن گرافیک و ابزارهای صوتی به‌روز کرد

خودروی تفریحی و برقی پایونیر با ظرفیت پیمایش ترکیبی 7000 کیلومتر معرفی شد

قیمت ایرپاد 2 کاهش پیدا کرد

مک‌بوک پرو 16 اینچی دارای شارژر 140 واتی است

تمام محصولاتی که در رویداد Unleashed اپل رونمایی نشدند

شرکت‌های چینی در بازار OLED و LCD از شرکت‌های کره جنوبی پیشی خواهند گرفت

پوشش زنده زومیت از رویداد معرفی پیکسل 6 گوگل (امشب ساعت 20:30)

رئیس سازمان غذا و دارو: اسنپ دکتر تبدیل به ناصرخسرو مجازی شده است

خریداران مک بوک پرو 16 اینچی باید بیشتر از دیگران صبر کنند

الکامپ 1400، بهمن برگزار خواهد شد

چرا اپل تاچ‌ بار را در مک‌بوک‌ پرو جدید حذف کرده است

توسعه‌دهندگان می‌توانند از مزایای ناچ مک‌بوک پرو جدید استفاده کنند

با غیر فعال کردن ویژگی امنیتی جدید ویندوز 11، عملکرد و کارایی آن افزایش می‏‌یابد

تلفات کرونا روی نوار کاهش/مرگ 167 نفر طی 24 ساعت گذشته

سجادی: وجود سه‌هزار باشگاه بیلیارد، یک ظرفیت برای کشور است

صالحی‌امیری: تالار مشاهیر فوتبال و بازی‌های آسیایی رونمایی می‌شود

توجه به فرهنگ توجه به همه نیازهای اساسی مردم است

وزیر فرهنگ: سینما روایت‌گر مسلط واقعیت و حقیقت است

مدیرعامل ایرنا با حضور وزیر فرهنگ معارفه شد

وزیر کشور: ایران در عالی‌ترین سطح مبارزه با مواد مخدر قرار دارد

قدردانی رییس جمهوری از دیوان محاسبات در ارائه گزارش تفریغ بودجه 1399

دلایل مشکلات موجود در جهان اسلام و راههای مقابله با آن

تاثیر منفی کرونا بر ورزش همگانی/ افت 4.6 درصدی مشارکت مردم در ورزش

راه‌اندازی کمیته اخلاق در فدراسیون‌های ورزشی

نمادهای فصلی به بورس انرژی آمدند

تا امروز تحت هیچ فشاری از سوی اعضای شورا قرار نگرفتم/ تبدیل 1200 حساب شهرداری به یک حساب واحد

بنگاه‌های اقتصادی مزیت رقابتی خود را در نوآوری‌های برخاسته از تحقیقات جستجو کنند

رییسی: تقریب مذاهب اسلامی یک حرکت راهبردی در جهان اسلام است

2.2 میلیارد دلار داخلی‌سازی در نیمه نخست 1400 محقق شد

نرخ رسمی 22 ارز کاهش یافت

استمداد هلال‌احمر از فدراسیون صلیب‌سرخ برای مقابله با خشکسالی

خانواده‌ها از افراد اوتیسم خود برای امکان تشخیص هویت عکس بگیرند

واکسیناسیون سبب کاهش مرگ دیابتی‌های مبتلا به کرونا شده است