راه ترقی - ایرنا /پژوهشگران دانشگاه راکفلر سازوکار جالبی را کشف کردهاند: سلولهای بنیادی فولیکول مو در صورت کاهش یک اسیدآمینه خاص به نام سِرین (serine)، رشد مو را متوقف و همه انرژی خود را برای ترمیم سریعتر زخمهای پوستی بسیج میکنند. این یافته درک ما از اولویتبندی بدن در شرایط استرس را متحول میکند.
پوست انسان به ۲ گروه اصلی از سلولهای بنیادی بالغ متکی است: سلولهای بنیادی اپیدرمی که سطح پوست را حفظ میکنند و سلولهای بنیادی فولیکول مو که مسئول رشد مو هستند. پژوهشگران دانشگاه راکفلر نشان دادهاند که این تقسیم کار دائمی نیست؛ در زمان آسیب پوستی، سلولهای بنیادی فولیکول مو میتوانند از تولید مو دست بکشند و به ترمیم بافت آسیبدیده کمک کنند.
بازار
سیگنال استرس سلولی: کلید تغییر مسیر
این گروه پژوهشی اکنون سیگنالی را شناسایی کردهاند که به سلولهای بنیادی فولیکول مو دستور میدهد تا رشد مو را متوقف کنند و بر ترمیم زخم متمرکز شوند. این سیگنال که آیاِسآر/ ISR (پاسخ یکپارچه به استرس) نام دارد؛ سامانهای داخلی است که به سلولها کمک میکند منابع محدود را مدیریت کنند.
در بافت پوست، این آیاِسآر بهشدت با اسید آمینه سِرین، که در غذاهای روزانه مانند گوشت، غلات و شیر یافت میشود، گره خورده است. در مطالعهای که در نشریه سِل متابولیسم/ Cell Metabolism منتشر شده، پژوهشگران نشان دادند وقتی سطح سِرین افت میکند، سامانه آیاِسآر فعال میشود و سلولهای بنیادی مو، تولید مو را کُند میکنند. اگر هنگامی که سطح سِرین پایین است، آسیب پوستی رخ دهد، سامانه آیاِسآر فعالتر میشود و در نتیجه رشد مو کاملاً متوقف میشود تا تلاش سلولی به سمت ترمیم پوست هدایت شود.
جِسی نوواک (Jesse Novak)، نویسنده اول مقاله و دانشجوی دکتری پزشکی در دانشگاه وایل کرنل، میگوید: سِرین مانند یک دکمه تنظیم حساس، سرنوشت سلول را به سمت ترمیم پوست و دوری از رشد مو تغییر میدهد. یافتههای ما نشان میدهند احتمال دارد بتوان با دستکاری سطح سِرین از طریق رژیم غذایی یا دارو، روند بهبود زخمهای پوستی را تسریع کرد.
میکروسکوپ ایمونوفلورسانس، فولیکولهای مو را در مراحل اولیه باززایی (رویش مجدد) مو نشان میدهد.
اولویت بقا: ترمیم پوست به جای رشد مو
پژوهشگران با آزمایش روی موشها دریافتند که آسیب پوستی بهتنهایی نیز سامانه آیاِسآر را در سلولهای بنیادی مو فعال میکند، اما اگر آسیب همراه با کمبود سِرین باشد، این پاسخ تشدید میشود و ترمیم پوست در اولویت کامل قرار میگیرد.
اِلین فاکس (Elaine Fuchs) سرپرست آزمایشگاه راکفلر، توضیح میدهد: هیچکس دوست ندارد موهایش را از دست بدهد، اما وقتی پای بقا در زمانهای پراسترس بهمیان میآید، ترمیم اپیدرم (لایه محافظتی و بیرونی پوست) ارجحیت دارد؛ یک تکه پوست بدون مو تهدیدی برای بدن بهشمار نمیرود، اما یک زخم بهبودنیافته قطعاً خطرناک است.
آیا میتوان رشد مو را با سِرین تقویت کرد؟
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که آیا افزایش سِرین میتواند سلولها را به سمت تقویت رشد مو سوق دهد. نتایج نشان داد بدن بهشدت سطح سِرین در خون را کنترل میکند و حتی با رژیم غذایی غنی از سِرین، افزایش چشمگیری در رشد مو مشاهده نمیشود.
چشمانداز آینده: تسریع درمان با دستکاری سِرین
گام بعدی پژوهش، بررسی این موضوع خواهد بود که آیا میتوان بهبود زخم را با کاهش سِرین در رژیم غذایی یا داروهایی که سطح سِرین یا فعالیت سامانه آیاِسآر را تحت تأثیر قرار میدهند، تسریع بخشید. این کشف میتواند راه را برای توسعه درمانهای جدید ترمیم زخم و درک بهتر نقش سوختوساز بدن (متابولیسم) در بازسازی بافتها هموار کند.