راه ترقی - هفت صبح /گرانی محصولات بهداشت قاعدگی هزینه ثابت ماهانه زنان را افزایش داده و الگوی مصرف را تغییر داده است.
قیمتها بالا رفتهاند و بعضی مصرفکنندگان برای مدیریت هزینه سراغ گزینههایی میروند که داستان سلامت را پیچیدهتر میکنند. قاعدگی یک اتفاق ماهانه است و هزینههایش هم هر ماه تکرار میشود. همین تکرار، افزایش قیمت محصولات بهداشت قاعدگی را به یک هزینه جدی در سبد خانوار تبدیل کرده است. در بازار شهریور ۱۴۰۵، یک بسته ۱۰عددی نوار بهداشتی مایلیدی Classic Pink حدود ۹۸ هزار تومان قیمت دارد. بسته هفتعددی تافته اسپرت سایز خیلی بزرگ حدود ۱۳۴ هزار تومان فروخته میشود.
این اعداد برای مدلهای معمول بازار هستند، اما با تغییر مدل، ضخامت، میزان جذب و برند، قیمت فاصله زیادی میگیرد. برای نمونه، یک بسته سهتایی از مایلیدی Ultra که در مجموع ۳۰ نوار دارد، حدود ۴۲۵ هزار تومان قیمتگذاری شده است. یعنی قیمت هر نوار در این بسته حدود ۱۴ هزار تومان میشود. مدلهای خاصتر فاصله بیشتری با این ارقام دارند.
نوار بهداشتی مایلیدی Classic Thick در بسته ششعددی حدود ۶۶۰ هزار تومان قیمت دارد و مدل مکسی ۱۲ عددی همین برند به حدود یک میلیون و ۸۳۰ هزار تومان رسیده است. این ارقام مربوط به مدلهای خاص هستند و قیمت عمومی نوار بهداشتی در بازار محسوب نمیشوند.تافته هم در مدلهای مختلف فاصله قیمتی قابل توجهی دارد. یک بسته چهارعددی Overnight حدود ۶۷۵ هزار تومان و بسته سهعددی Airlaid حدود ۴۹۷ هزار تومان قیمت خورده است. چنین قیمتهایی در نگاه اول عجیب به نظر میرسند، اما توضیح آن در مشخصات محصول، مدل، اندازه و نوع جذب قرار دارد. در نتیجه برای بررسی بازار باید قیمت هر بسته را همراه با تعداد و مدل آن خواند.
تامپون هم در بازار ایران کالای ارزانی محسوب نمیشود. یک بسته ۲۰ عددی تامپکس Regulier در آخرین قیمت ثبتشده به یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان رسیده است. قیمت همین محصول در دوم مرداد حدود یک میلیون و ۶۳ هزار تومان بود و طی چند هفته افزایش قابل توجهی داشته است. روند افزایش قیمت از ماههای قبل هم قابل مشاهده بوده است. بررسیهای منتشرشده در بهار ۱۴۰۵ از رشد حدود ۳۲۹ درصدی قیمت برخی محصولات مایلیدی طی یک سال خبر میداد. در همان مقایسه، قیمت تافته حدود ۴۳۰ درصد افزایش یافته بود و یک بسته هفتعددی آلویز که سال قبل حدود ۱۲۰ هزار تومان قیمت داشت، تا محدوده ۶۰۰ هزار تومان فروخته شده بود.
مسئله گرانی زمانی جدیتر میشود که مصرفکننده برای پایین آوردن هزینه، تعداد دفعات تعویض محصول را کم کند یا سراغ موادی برود که برای این کار طراحی نشدهاند. پد استاندارد برای جذب خون قاعدگی، کنترل رطوبت و کاهش تماس مستقیم ترشحات با پوست طراحی شده است. دستمال کاغذی چنین ساختاری ندارد. با خیس شدن، انسجام خود را از دست میدهد، جابهجا میشود و ممکن است ذرات آن روی پوست یا لباس باقی بماند. تماس طولانی پوست با رطوبت هم احتمال تحریک، سوزش و التهاب را بالا میبرد.
پارچه گزینه دیگری است که سابقه طولانی در مدیریت قاعدگی دارد. پد پارچهای قابل شستوشو، در صورت استفاده از پارچه مناسب و رعایت اصول شستوشو و خشککردن، یک گزینه قابل استفاده است. مسئله اصلی در این روش، دسترسی به آب تمیز، شوینده، امکان شستوشوی کامل و خشکشدن در محیط مناسب است. پارچه مرطوب یا بهخوبی شستهنشده، شرایط مناسبی برای رشد میکروارگانیسمها ایجاد میکند. یونیسف نیز پدهای پارچهای قابل استفاده مجدد را در میان گزینههای مدیریت قاعدگی قرار داده است.
داستان درباره محصولاتی که داخل واژن قرار میگیرند حساستر است. تامپون استاندارد، محصولی است که برای این نوع مصرف طراحی و ارزیابی میشود و دستور مصرف مشخصی دارد. سازمان غذا و داروی آمریکا درباره استفاده از تامپون بر تعویض منظم و انتخاب کمترین میزان جذب متناسب با خونریزی تأکید دارد. در نسخه بهروز راهنمای این سازمان در سال ۲۰۲۶ نیز محصولات قاعدگی از نظر ایمنی و مواد تشکیلدهنده مورد توجه قرار گرفتهاند.
در بازار و شبکههای اجتماعی گاهی از محصولی با عنوان اسفنج قاعدگی یا اسفنج دریایی هم صحبت میشود. مادهای جاذب که داخل واژن قرار میگیرد. این محصول را نباید با تامپون استاندارد یکی دانست. سازمان غذا و داروی آمریکا درباره اسفنجهای دریایی مورد استفاده به عنوان تامپون قاعدگی هشدار داده است. در آزمایش روی نمونههایی از این محصولات، ذرات شن و مواد زائد، باکتری، مخمر و کپک مشاهده شد و یک نمونه نیز حاوی استافیلوکوکوس اورئوس بود. یک مورد سندرم شوک سمی نیز در ارتباط با استفاده از اسفنج دریایی گزارش شده است.
این هشدار یک نکته مهم برای بازار دارد. «طبیعی»، «پنبهای» یا «گیاهی» بودن یک محصول، بهتنهایی نشانه ایمنی آن نیست. وسیلهای که داخل واژن قرار میگیرد باید از نظر مواد اولیه، آلودگی میکروبی، تولید، بستهبندی و دستور مصرف استاندارد باشد. مصرفکنندهای که برای کاهش هزینه به سراغ محصول ناشناخته میرود، در واقع بخشی از هزینه را از قیمت کالا به سلامت خود منتقل میکند. گرانی محصولات قاعدگی وکاهش قدرت خرید، انتخاب محصول را تغییر میدهد و این تغییر گاهی به مصرف کمتر، تعویض دیرتر یا استفاده از مواد نامناسب منجر میشود.
در طرف دیگر، گزینههای قابل استفاده مجدد مانند پد پارچهای و کاپ قاعدگی، در صورت آموزش صحیح، دسترسی به آب و رعایت اصول بهداشتی، هزینه مصرف را در دوره طولانی کاهش میدهند. بازار شهریور امسال از بسته حدود ۱۰۰ هزار تومانی یک محصول معمولی تا مدلهای خاص چندصد هزار تومانی و حتی بستههای بالای یک میلیون تومان، نشان میدهد که فاصله قیمتها بسیار زیاد شده است. برای بسیاری از زنان، این خرید هر ماه تکرار میشود. همین تکرار است که یک بسته کوچک بهداشتی را به یکی از هزینههای ثابت زندگی تبدیل کرده است. هزینهای که حذفشدنی نیست و انتخاب جایگزین برای آن، مستقیماً با سلامت ارتباط دارد.