راه ترقی - آرمان امروز / «تصمیمی سخت برای پیشنهادی سنگین» عنوان سرمقاله در روزنامه آرمان امروز به قلم بهمنی است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
تحریم های ثانویه خطوط هوایی ایران از سوی امریکا و اعمال این تحریم ها از سوی کشورهای مختلف ، اقدامی غیر قانونی و غیر انسانی و مغایر با اصول حقوق بین الملل در مورد تکلیف دولت ها به توسعه روابط دوستانه و همکاری با یکدیگر و نیز اقدامی در جهت هدف قرار دادن مردم ایران و آسیب زدن به آنان است .
ایران باید اقدام حقوقی در واکنش به این تحریم ها را در دستور کار خود قرار دهد ، در این راستا ایران میتواند موضوع تحریم خطوط هوایی خود را به استناد قواعد حل اختلاف کنوانسیون شیکاگو (کنوانسیون هوانوردی غیرنظامی بینالمللی ۱۹۴۴) در طریق شورای ایکائو (ICAO) مطرح نماید .
ماده ۸۴ کنوانسیون شیکاگو مقرر میکند: اگر هرگونه اختلاف میان دو یا چند دولت متعاهد در مورد تفسیر یا اجرای این کنوانسیون و ضمائم آن از طریق مذاکره حل نشود، به درخواست هر دولت ذینفع در اختلاف، شورای ایکائو در مورد آن تصمیم خواهد گرفت.
این ماده شرط مذاکره قبلی را دارد (مذاکرات واقعی یا تلاشهای جدی برای مذاکره که به بنبست رسیده باشد).
پس از تصمیم شورا، هر طرف میتواند ظرف ۶۰ روز از تاریخ ابلاغ تصمیم، به دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) یا یک دادگاه داوری ad hoc (مورد توافق طرفین) اعتراض کند (ماده ۸۴ و ۸۵).
تصمیمات ICJ یا دیوان داوری ، نهایی و الزامآور است. در صورت عدم توافق بر ترکیب دیوان داوری، سازوکار ماده ۸۵ برای تعیین داوران اعمال میشود.ص
با توجه به این که تحریمهای آمریکا علیه خطوط هوایی ایران (بهویژه محدودیت دسترسی به قطعات یدکی، خدمات نگهداری، سوخت، بیمه و خدمات مرتبط با ایمنی) میتواند با اصول و اهداف کنوانسیون، از جمله: اهداف ماده ۴۴ (توسعه ایمن، منظم، کارآمد و اقتصادی هوانوردی بینالمللی و جلوگیری از تبعیض).
اصول مربوط به ایمنی هوانوردی غیرنظامی.
مقدمه کنوانسیون در مورد نقش هوانوردی در دوستی و تفاهم میان ملتها.
ماده ۴ (منع استفاده از هوانوردی کشوری برای اهداف مغایر با کنوانسیون).
مغایرت داشته باشد و گزارشهایی از ایکائو وجود دارد که تأثیر تحریمها بر ایمنی را تأیید کردهاند. ایران می تواند براساس موادی که اشاره شد موضوع نقض کنوانسیون شیکاگو از طرف امریکا وکشورهایی که از تحریم ها تبعیت می کنند را در شورای ایکائو طرح نماید ، شایان ذکر است پیشتر در دعوی ایران علیه امریکا در دیوان بین المللی دادگستری ، در پرونده «نقضهای ادعایی عهدنامه مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی ۱۹۵۵» (شکایت ایران علیه ایالات متحده آمریکا))، دیوان بینالمللی دادگستری در قرار موقت ۳ اکتبر ۲۰۱۸ به جنبههای مربوط به ایمنی هوانوردی غیرنظامی اشاره کرده است . بنابراین ایران میتواند مساله تحریم خطوط هوایی خود را بهعنوان اختلاف مربوط به تفسیر یا اجرای کنوانسیون شیکاگو به شورای ایکائو ارجاع دهد (پس از مذاکره یا اثبات بنبست مذاکرات) و در صورت نیاز، از تصمیم شورا به ICJ یا داوری ad hoc اعتراض کند.
راهکار دیگر برای ایران استفاده از ظرفیت کنوانسیون مونترال ۱۹۷۱ (جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه ایمنی هواپیمایی کشوری) است ، این کنوانسیون عمدتاً به جرائمی مثل خرابکاری، حمله به هواپیما، فرودگاه و تأسیسات هوانوردی غیرنظامی میپردازد که ایران به آن ملحق شده است.
ماده ۱۴ کنوانسبون در مورد سازوکار حل اختلاف میان دولتها مقرر داشته است :
هر اختلاف میان دو یا چند دولت متعاهد در مورد تفسیر یا اجرای کنوانسیون که از طریق مذاکره حل نشود، به درخواست یکی از طرفین به داوری ارجاع میشود.
اگر ظرف ۶ ماه از تاریخ درخواست داوری، طرفین نتوانند در مورد سازماندهی داوری توافق کنند، هر یک از آنها میتواند اختلاف را به دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) ارجاع دهد.
دولتها میتوانند هنگام امضا، تصویب یا الحاق، حق رزرو (عدم پذیرش این بند) اعلام کنند.