راه ترقی - ایسنا /در حالی که آسیب به تأسیسات گازی کشور در جریان جنگ، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه پالایش گاز را کاهش داده است، تلاش‌ها برای بازگرداندن ظرفیت‌های ازدست‌رفته با شتاب ادامه دارد؛ از فعالیت سه‌شیفته در برخی پالایشگاه‌های پارس جنوبی تا اجرای برنامه‌های گسترده مدیریت مصرف، همگی با هدف عبور از زمستان پیش‌رو و جلوگیری از اختلال در تأمین گاز کشور دنبال می‌شوند.
با شروع روزهای سرد سال، تأمین پایدار گاز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های حوزه انرژی تبدیل شده است. آسیب‌های واردشده به تأسیسات صنعت گاز در جریان جنگ، شرایط تولید و تأمین این انرژی را دشوارتر کرده و در کنار ناترازی سال‌های گذشته، ضرورت برنامه‌ریزی برای مدیریت هم‌زمان تولید و مصرف را افزایش داده است.
بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده، آسیب به تأسیسات گازی کشور موجب کاهش حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت پالایشی روزانه شده است؛ ظرفیتی که با تلاش شبانه‌روزی کارکنان صنعت نفت و گاز، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن به چرخه تولید بازگشته است. در حال حاضر تولید روزانه گاز کشور حدود ۷۷۰ تا ۷۸۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود؛ این در حالی است که میزان تولید در مدت مشابه سال گذشته حدود ۸۶۰ میلیون مترمکعب بوده است. از سوی دیگر، مصرف بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء به حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد و با افزایش برودت هوا، این میزان رشد قابل توجهی خواهد داشت.
در چنین شرایطی، تسریع در بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده پارس جنوبی به یکی از اولویت‌های اصلی صنعت نفت تبدیل شده است. بر همین اساس، عملیات تعمیر و بازسازی برخی پالایشگاه‌ها با برنامه‌ریزی فشرده و فعالیت سه‌شیفته دنبال می‌شود تا ظرفیت‌های ازدست‌رفته هرچه سریع‌تر به چرخه تولید بازگردند.
در این باره سرپرست وزارت نفت، با اشاره به روند بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده اعلام کرده است که روند اجرای این عملیات مطلوب است و ظرفیت‌های ازدست‌رفته به‌تدریج به چرخه تولید بازمی‌گردند. به گفته وی، منابع مالی موردنیاز برای بازسازی نیز در حال تأمین است و مجوزهایی برای استفاده از منابع بانکی در این زمینه صادر شده است.
حمید بورد با تأکید بر ضرورت افزایش سرعت بازسازی‌ها اظهار کرده است که فعالیت‌های اجرایی برخی از فازها به‌صورت سه‌شیفته دنبال خواهد شد تا عملیات در زمان کوتاه‌تری پایان یابد و بتوانیم هرچه سریع‌تر آنها را به چرخه تولید بازگردانیم. وی همچنین با اشاره به دشواری بازسازی تأسیساتی که ساخت آنها حدود چهار سال زمان برده است، تلاش کارکنان صنعت نفت در این مسیر را ارزشمند دانسته است.
با وجود تلاش‌ها برای افزایش تولید و بازسازی تأسیسات، به نظر می‌رسد مدیریت مصرف در زمستان پیش‌رو نقشی تعیین‌کننده در پایداری شبکه گاز داشته باشد. برآوردها نشان می‌دهد حتی با بازگشت بخشی از ظرفیت‌های ازدست‌رفته، کشور در روزهای اوج مصرف همچنان با ناترازی قابل توجهی مواجه خواهد بود.
بنا بر اعلام مسوولان وزارت نفت، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز در جنگ از دست رفته است و از سوی دیگر، تراز گاز در روزهای اوج مصرف حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب منفی است؛ بنابراین در روزهای سرد امسال نیز با ناترازی گاز روبه‌رو خواهیم بود و در نتیجه صرفه‌جویی حدود ۲۰ درصدی در مصرف گاز بخش خانگی و تجاری به عنوان یکی از راهکارهای مهم عبور از شرایط پیش‌رو به شمار می‌رود که به تاکید کارشناسان، با اقدام‌های ساده‌ای مانند تنظیم مناسب وسایل گرمایشی، گرم‌نکردن بیش از حد اتاق‌ها و پوشیدن لباس گرم‌تر می‌توان به کاهش مصرف کمک کرد.
از تعویض بخاری‌ها تا نظارت بر مصرف ادارات
در کنار برنامه‌های افزایش تولید و بازسازی پالایشگاه‌ها، مجموعه‌ای از طرح‌های مدیریت مصرف نیز برای کاهش فشار بر شبکه گاز کشور در حال اجراست. یکی از این برنامه‌ها، جایگزینی بخاری‌های فرسوده و کم‌بازده با تجهیزات پربازده است. بر اساس مصوبه شورای اقتصاد، قرار است چهار میلیون و ۱۰۰ هزار دستگاه بخاری سنتی و فرسوده با بخاری‌های پربازده جایگزین شوند. تاکنون حدود ۳۰۰ هزار دستگاه در قالب این طرح تعویض شده و اجرای آن با مشارکت تولیدکنندگان داخلی و شرکت‌های فعال در حوزه بهینه‌سازی انرژی ادامه دارد.
توسعه فعالیت شرکت‌های کارور گاز نیز از دیگر برنامه‌های مدیریت مصرف به شمار می‌رود. این شرکت‌ها با اجرای طرح‌های بهینه‌سازی و اصلاح تجهیزات مصرف‌کنندگان، زمینه کاهش مصرف را فراهم می‌کنند و در مقابل از محل صرفه‌جویی محقق‌شده، گواهی صرفه‌جویی دریافت می‌کنند. در حال حاضر بیش از ۱۰۰ شرکت کارور در استان‌های مختلف فعالیت دارند و برنامه‌ریزی شده است تعداد مشترکان تحت پوشش آنها به حدود پنج میلیون نفر افزایش یابد.
همچنین پایش مستمر مصرف گاز در ساختمان‌ها و دستگاه‌های دولتی و اعمال محدودیت برای مجموعه‌هایی که ضوابط تعیین‌شده را رعایت نمی‌کنند، در دستور کار قرار گرفته است. در بخش خانگی نیز نظام تعرفه‌گذاری پلکانی با هدف کنترل مصرف مشترکان پرمصرف اجرا می‌شود؛ به‌گونه‌ای که تعرفه بالاترین پله مصرف، ۱۰۰ برابر تعرفه پله نخست تعیین شده است.
از سوی دیگر یکی از نگرانی‌های مهم در روزهای سرد سال، تأمین پایدار گاز استان‌های شمالی کشور است؛ مناطقی که به دلیل قرارگرفتن در انتهای شبکه گازرسانی، در شرایط افزایش مصرف با حساسیت بیشتری روبه‌رو هستند. هرچند ذخیره‌سازی سوخت جایگزین و اقدام‌های عملیاتی برای مدیریت شرایط در این مناطق انجام شده، اما پایداری شبکه همچنان به همراهی مشترکان وابسته است. در مجموع، بازگشت ظرفیت‌های آسیب‌دیده به مدار تولید، افزایش سرعت بازسازی پالایشگاه‌ها، جایگزینی تجهیزات گرمایشی کم‌بازده و کنترل مصرف در بخش‌های مختلف، چهار محور اصلی برنامه صنعت نفت برای عبور از زمستان پیش‌رو محسوب می‌شوند.
با این حال، به نظر می‌رسد موفقیت این برنامه‌ها تنها به اقدامات تولیدی و عملیاتی محدود نمی‌شود و رفتار مصرفی خانوارها نیز در تعیین شرایط شبکه گاز نقش مهمی خواهد داشت؛ موضوعی که می‌تواند فاصله میان تولید و مصرف را کاهش دهد و از بروز محدودیت در تأمین گاز بخش‌های خانگی و صنعتی جلوگیری کند.