راه ترقی - آخرین خبر / تهران – ۲۵ مرداد ۱۴۰۵: شمار ثبتنامکنندگان طرح ملی «ایران دیجیتال» از مرز ۴ میلیون دانشآموز عبور کرد؛ طرحی که با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، وزارت آموزش و پرورش و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، آموزش رایگان برنامهنویسی و هوش مصنوعی را در اختیار دانشآموزان سراسر کشور قرار داده است.
بر اساس دادههای این طرح، بیش از ۶۰۰ هزار دانشآموز دورههای آموزشی خود را به پایان رسانده و تاکنون بیش از ۷۰۰ هزار پروژه دانشآموزی در آن ثبت شده است. همچنین بیش از ۶۰ درصد شرکتکنندگان را دختران تشکیل میدهند.
«ایران دیجیتال» با تمرکز بر آموزش تعاملی، بازیوار و پروژهمحور، امکان یادگیری برنامهنویسی و هوش مصنوعی را حتی با تلفن همراه و بدون نیاز به پیشنیاز تخصصی فراهم کرده است. از مجموع ۴ میلیون ثبتنام، نزدیک به ۲ میلیون دانشآموز از مسیر آموزشی جونیورا، یکی از مجریان این طرح، استفاده کردهاند.
همزمان با عبور از مرز ۴ میلیون ثبتنام، جشن ۴ میلیونی ایران دیجیتال روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ در سالن اجلاس سران برگزار خواهد شد و در آن از دستاوردهای طرح و دانشآموزان و مربیان برگزیده تقدیر میشود.
ایران دیجیتال؛ از هدفگذاری آموزش ۴ میلیون دانشآموز تا شکلگیری یک زیستبوم ملی مهارتهای دیجیتال
طرحی برای آموزش برنامهنویسی و هوش مصنوعی که اکنون میلیونها کاربر را درگیر کرده است
طرح ملی «ایران دیجیتال» که با هدف توسعه مهارتهای دیجیتال، برنامهنویسی و هوش مصنوعی در میان دانشآموزان کشور طراحی شده، از یک برنامه آموزشی محدود فراتر رفته و به یکی از تجربههای قابل توجه همکاری میان بخش خصوصی و دستگاههای دولتی در مقیاس ملی تبدیل شده است.
این طرح با اجرای شرکت دانشبنیان جونیورا و همراهی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری و وزارت آموزش و پرورش، از نیمه دوم سال ۱۴۰۲ وارد مرحله آزمایشی در استانها شد. در این مرحله، چند مجموعه فعال در حوزه آموزش فناوری، نوآوری و مهارتهای دیجیتال مورد ارزیابی قرار گرفتند و جونیورا بهعنوان بستر اجرایی طرح در ادامه مسیر انتخاب شد.
از سال ۱۴۰۴، «ایران دیجیتال» وارد مرحله ملی شد؛ مرحلهای که آموزش رایگان مهارتهای دیجیتال، برنامهنویسی و هوش مصنوعی را برای دانشآموزان سراسر کشور دنبال میکرد. در ادامه اجرای این طرح و با گسترش مشارکت دانشآموزان در سراسر کشور، شمار دانشآموزان ثبتنامشده در ایران دیجیتال به ۴ میلیون نفر رسید؛ آماری که ابعاد گسترده این برنامه در آموزش مهارتهای نوظهور فناوری در مقیاس نظام آموزشی کشور را نشان میدهد.
آنچه این طرح را از بسیاری از برنامههای آموزش فناوری متمایز میکند، تلاش برای عبور از الگوی آموزش صرف و حرکت به سمت «مهارتآموزی عملی» است. دانشآموز در این مدل صرفاً مصرفکننده محتوای آموزشی نیست؛ بلکه با تمرین، پروژه، حل مسئله، رقابت و تولید خروجی فنی، بخشی از یک مسیر یادگیری تعاملی میشود.
از زمان آغاز اجرای طرح ملی «ایران دیجیتال» در خرداد ۱۴۰۴، شمار دانشآموزان ثبتنامشده در این طرح تا مرداد ۱۴۰۵ به ۴ میلیون نفر رسیده است. دانشآموزان در دوره آموزش هوش مصنوعی ایران دیجیتال مجموعا بیش از ۳۸ میلیون ماژول آموزشی را در پلتفرم جونیورا پشت سر گذاشتهاند و بیش از ۱۲.۳ میلیون تمرین نیز ارسال کردهاند.
در دورههای آموزش هوش مصنوعی و پایتون ایران دیجیتال، دانشآموزان تاکنون مجموعا بیش از ۷۰۰ هزار پروژه ثبت کردهاند؛ آماری که نشاندهنده گستردگی مشارکت دانشآموزان در مسیر یادگیری و اجرای پروژههای عملی در این طرح ملی است
از عدالت آموزشی تا دسترسی به مهارتهای آینده
رایگانبودن آموزش و تلاش برای ارائه آن با حداقل نیازهای سختافزاری و زیرساختی، یکی از نقاط مهم این طرح است. در شرایطی که دسترسی اقتصادی خانوادهها به آموزشهای تخصصی فناوری یکسان نیست، ارائه یک مسیر آموزشی رایگان در مقیاس ملی میتواند بخشی از شکاف موجود در دسترسی به آموزش مهارتهای آینده را کاهش دهد.
در این مدل، دانشآموز، معلم، مدرسه، خانواده، پلتفرم آموزشی و نهادهای سیاستگذار، اجزای یک زنجیره واحد هستند. به همین دلیل، «ایران دیجیتال» را نمیتوان صرفاً یک محصول آموزشی یا یک دوره آنلاین دانست؛ این طرح در حال شکلدادن به یک اجتماع یادگیری است که در آن کاربران با سطحهای متفاوت تحصیلی، توانمندی فنی، دسترسی و پیشینه آموزشی در یک بستر مشترک قرار میگیرند.
در ادامه مسیر، دورههای آموزش هوش مصنوعی ویژه معلمان در جونیورا نیز برگزار خواهد شد تا معلمان بتوانند در کنار دانشآموزان، با مفاهیم و ابزارهای مرتبط با هوش مصنوعی آشنا شوند و نقش فعالتری در مسیر آموزش مهارتهای دیجیتال ایفا کنند.
مدرسه نیز در این مدل صرفاً محل معرفی دانشآموزان نیست. جونیورا در حال حاضر داشبورد اختصاصی مدرسه برای ایران دیجیتال را در اختیار مدارس قرار داده است؛ ابزاری که به مدرسه امکان میدهد دانشآموزان خود را به طرح دعوت کند و مشارکت آنها را در مسیر آموزش دیجیتال دنبال کند. زیستبوم تبدیل میشود و ارتباط میان دانشآموز، معلم و پلتفرم آموزشی شکل منسجمتری پیدا میکند.
بخشی از این جامعه نیز به دانشآموزانی اختصاص دارد که در مسابقات و مسیرهای تخصصی برنامهنویسی و هوش مصنوعی فعالیت میکنند. برای نمونه، در مسابقه ملی «کدبتل ۶» بیش از ۳۳ هزار دانشآموز از ۳۹۸ شهر کشور شرکت کردند؛ رویدادی که در شهریور ۱۴۰۴ برگزار شد و یکی از نمونههای تبدیل آموزش دیجیتال به تجربه رقابتی و مسئلهمحور در مقیاس ملی بود.
بازی، پروژه و رقابت به جای آموزش صرف
بازیوارسازی، شخصیسازی و بومیسازی محتوای آموزشی در کنار تمرین و پروژه، بخشی از رویکرد طراحی آموزشی ایران دیجیتال است. جونیورا در این مسیر، آموزش مفاهیم برنامهنویسی و فناوری را برای گروههای سنی مختلف از قالبهای تعاملی و بازیمحور آغاز میکند و در سطوح بالاتر به مسیرهایی مانند پایتون و مفاهیم مقدماتی هوش مصنوعی میرسد.
تجربهای از همکاری دولت و بخش خصوصی
یکی از وجوه مهم «ایران دیجیتال»، مدل اجرایی آن است: سیاستگذاری و حمایت از یکسو و ظرفیت فناورانه و اجرایی بخش خصوصی از سوی دیگر.
در چنین مدلی، بخش خصوصی صرفاً تأمینکننده یک ابزار فناورانه نیست؛ بلکه بخشی از ریسک طراحی، توسعه محصول، تولید محتوا، زیرساخت فنی، تجربه کاربری و مقیاسدهی را بر عهده میگیرد. در مقابل، دستگاههای دولتی امکان دسترسی به جامعه هدف، هماهنگی نهادی و تحقق اهداف سیاستی در مقیاس ملی را فراهم میکنند.
اهمیت این الگو در اقتصاد دیجیتال زمانی بیشتر میشود که مسئله اصلی کشور، صرفاً تولید فناوری نباشد؛ بلکه تربیت و آمادهسازی سرمایه انسانی برای اقتصادی باشد که بخش مهمی از مشاغل و ارزشآفرینی آینده آن به داده، نرمافزار، هوش مصنوعی و توانایی کار با فناوریهای نوظهور وابسته است.
از این منظر، «ایران دیجیتال» را میتوان تجربهای در نقطه اتصال سه حوزه دانست: سیاستگذاری آموزشی، ظرفیت اجرایی بخش خصوصی و نیاز روزافزون اقتصاد دیجیتال به سرمایه انسانی ماهر.
مسیر پیشرو اما بیش از آنکه به افزایش صرف تعداد کاربران وابسته باشد، به حفظ کیفیت آموزشی، ارزیابی مستقل نتایج، توسعه مسیرهای پیشرفتهتر یادگیری، توانمندسازی معلمان و ایجاد امکان اتصال این جامعه بزرگ از دانشآموزان به زیستبوم واقعی فناوری و نوآوری بستگی دارد.
اگر هدف نهایی، ساختن نسل جدیدی از نیروی انسانی برای اقتصاد دیجیتال ایران باشد، ارزش واقعی چنین طرحی نه فقط در تعداد ثبتنامها، بلکه در تعداد دانشآموزانی سنجیده خواهد شد که از «مصرفکننده آموزش» به «سازنده فناوری» تبدیل میشوند.