راه ترقی - آخرین خبر /بازار طلا و سکه در روزهای گذشته شاهد یکی از پرنوسانترین مقاطع خود بود؛ روندی که از یکسو تحت تأثیر صعود طلای جهانی و افزایش انتظارات درباره مسیر نرخ بهره آمریکا قرار گرفت و از سوی دیگر، رشد نرخ ارز، افزایش تقاضای داخلی، تحولات سیاسی و هیجانات ناشی از تحریمها به آن شتاب داد. با این حال، ورود بازارساز و عرضه ارز موجب شد بخشی از این جهش تخلیه شود و قیمت سکه نیز در فاصله کوتاهی بیش از ۱۰ میلیون تومان عقبنشینی کند.
اونس جهانی؛ موتور نخست صعود طلا
یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت طلا در بازار ایران، حرکت صعودی طلای جهانی است. بهای هر اونس طلای نقدی در معاملات روز پنجشنبه ۲۷ اوت ۲۰۲۶ با رشد ۰.۸ درصدی به حدود ۴۶۳۰ دلار رسید و قراردادهای آتی نیز با افزایش ۰.۷ درصدی در محدوده ۴۶۸۵ دلار معامله شد.
این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که بازارهای جهانی همچنان در حال ارزیابی مسیر سیاست پولی فدرال رزرو هستند. انتظار درباره نرخ بهره آمریکا از مهمترین متغیرهایی است که بر جذابیت طلا اثر میگذارد؛ چراکه طلا برخلاف اوراق و سپردههای بهرهدار، سود دورهای ایجاد نمیکند و تغییر بازده داراییهای بدون ریسک میتواند بر تقاضا برای آن اثر بگذارد.
از سوی دیگر، ضعف نسبی دلار و ادامه خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی نیز از جمله عواملی عنوان شدهاند که در ماههای اخیر از قیمت این فلز گرانبها حمایت کردهاند.
بازار داخلی؛ دلار در کنار اونس قرار گرفت
اما افزایش قیمت طلا در ایران را نمیتوان تنها با تحولات بازار جهانی توضیح داد. نرخ ارز داخلی دومین متغیر تعیینکننده بازار طلا و سکه است و طی روزهای گذشته افزایش نرخ ارز، اثر رشد اونس جهانی را در بازار داخلی تشدید کرد.
محمد کشتیآرای، رئیس اسبق اتحادیه طلا و جواهر، در گفت و گو با “بامداد اقتصاد” نیز افزایش همزمان نرخ ارز در داخل و طلای جهانی را از مهمترین عوامل رشد قیمت طلا و سکه در روزهای گذشته دانسته است.
به این ترتیب، بازار داخلی با یک اثر دوگانه مواجه شد؛ از یک طرف ارزش طلای پایه در بازار جهانی افزایش یافت و از طرف دیگر رشد نرخ دلار، قیمت ریالی هر گرم طلا را بالا برد. همین همزمانی میتواند باعث شود تغییرات بازار داخلی با شدت بیشتری نسبت به نوسانات اونس جهانی خود را نشان دهد.
پایان ماه صفر و بازگشت تقاضا
عامل دیگری که در روزهای اخیر بر بازار داخلی اثر گذاشت، تغییر وضعیت تقاضا پس از پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیعالاول بود.
به گفته کشتیآرای، بازار طلا در روزهای پیش از این تغییر، با کاهش تقاضا و حتی حباب منفی مواجه بود؛ به این معنا که قیمت طلا در بازار داخلی در مقاطعی پایینتر از سطحی قرار گرفته بود که با توجه به قیمت جهانی و نرخ ارز قابل انتظار بود.
با پایان ماه صفر، سطح معاملات افزایش یافت و بخشی از این فاصله قیمتی از بین رفت. بنابراین جهش اخیر را باید تا حدی بهعنوان ترکیبی از افزایش ارزش ذاتی طلا و بازگشت تقاضای داخلی ارزیابی کرد.
تحریمها و جهش هیجانی قیمت
در کنار عوامل اقتصادی، متغیر سیاسی نیز در روزهای اخیر نقش پررنگی در بازار داشته است.
بر اساس اظهارات کشتیآرای، اعمال تحریمهای جدید علیه ایران در ابتدای هفته موجب افزایش هیجان در بازار ارز شد و همین موضوع به بازار طلا و سکه نیز سرایت کرد. در واقع، در شرایطی که بازار ارز نسبت به اخبار سیاسی حساس است، افزایش نااطمینانی میتواند تقاضا برای داراییهایی مانند طلا و سکه را افزایش دهد.
با این حال، این اثر الزاماً پایدار نیست. زمانی که فعالان بازار به این جمعبندی برسند که تحریمهای جدید تغییر بنیادینی در شرایط اقتصادی ایجاد نکرده است، بخشی از تقاضای هیجانی نیز میتواند تخلیه شود؛ اتفاقی که به گفته این کارشناس، در ادامه روزهای اخیر مشاهده شد.
چرا قیمتها پس از رکوردشکنی عقب نشست؟
یکی از نکات مهم بازار روزهای اخیر، تغییر سریع جهت قیمتها پس از ثبت رکوردهای جدید است.
طبق اظهارات کشتیآرای، عرضه ارز از سوی بانک مرکزی و تداوم تزریق ارز به بازار باعث کاهش نرخ ارز و در نتیجه کاهش قیمت طلا و سکه شد. بر اساس این گزارش، قیمت سکه در دو روز بیش از ۱۰ میلیون تومان کاهش یافت.
این اتفاق نشان میدهد که بازار طلا در شرایط فعلی تنها تحت تأثیر اونس جهانی نیست و هرگونه تغییر در نرخ ارز داخلی میتواند در کوتاهمدت بخش قابل توجهی از نوسانات را خنثی یا تشدید کند.
به بیان دیگر، اگر اونس جهانی در مسیر صعودی قرار داشته باشد اما نرخ ارز داخلی کاهش پیدا کند، بازار داخلی لزوماً به اندازه بازار جهانی رشد نخواهد کرد.
فدرال رزرو؛ متغیری که نباید نادیده گرفت
در بازار جهانی نیز نگاه سرمایهگذاران همچنان به فدرال رزرو دوخته شده است. دادههای ابزار CME FedWatch که در متن منبع سوم مورد اشاره قرار گرفته، نشان میدهد بازار در هفتههای اخیر احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را در محدوده حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد ارزیابی کرده است.
اهمیت این موضوع در آن است که مسیر نرخ بهره آمریکا مستقیماً بر هزینه فرصت نگهداری طلا اثر میگذارد. افزایش نرخ بهره معمولاً میتواند جذابیت داراییهای بهرهدار را افزایش دهد و در مقابل، کاهش انتظارات برای افزایش نرخ بهره میتواند از طلا حمایت کند.
با این حال، نباید یک احتمال مربوط به نشست سپتامبر را با چشمانداز کل سال یکسان دانست. قیمتگذاری بازار برای پایان سال، مجموعهای از احتمالات مربوط به نشستهای مختلف فدرال رزرو را در خود دارد و به همین دلیل، کاهش احتمال افزایش نرخ بهره در یک نشست الزاماً به معنای تغییر اساسی در چشمانداز کل سیاست پولی آمریکا نیست.
طلای ایران در نقطه تلاقی سه بازار
آنچه از بررسی تحولات روزهای اخیر به دست میآید این است که قیمت طلا در ایران در نقطه تلاقی سه متغیر اصلی قرار دارد: اونس جهانی، نرخ ارز داخلی و میزان تقاضا.
اونس جهانی، ارزش دلاری طلا را تعیین میکند؛ دلار، ارزش ریالی آن را تحت تأثیر قرار میدهد و میزان تقاضا و شرایط بازار داخلی نیز میتواند باعث شود قیمت معاملهشده از ارزش محاسباتی فاصله بگیرد.
در روزهای اخیر، هر سه عامل در مقطعی همجهت شدند و نتیجه آن ثبت قیمتهای بیسابقه در بازار طلا و سکه بود. اما با فروکش کردن هیجان ارزی و افزایش عرضه ارز، بخشی از رشد قیمتها نیز اصلاح شد.
چشمانداز؛ بازار همچنان مستعد نوسان است
با توجه به مجموعه عوامل موجود، نمیتوان انتظار داشت بازار طلا در کوتاهمدت وارد یک مسیر کاملاً باثبات شود. در بازار جهانی، تصمیمهای فدرال رزرو، دادههای تورمی و اشتغال آمریکا و وضعیت دلار همچنان بر قیمت اونس اثرگذار خواهند بود.
در بازار داخلی نیز نرخ ارز مهمترین متغیر کوتاهمدت به شمار میرود. در صورتی که عرضه ارز ادامه پیدا کند و هیجانات سیاسی کاهش یابد، امکان تخلیه بیشتر بخشی از رشد هیجانی قیمت طلا و سکه وجود دارد. در مقابل، بازگشت فشار به بازار ارز میتواند در کنار اونس بالای جهانی، بار دیگر قیمتها را در مسیر صعود قرار دهد.
در مجموع، جهش اخیر قیمت طلا را نمیتوان حاصل یک عامل واحد دانست. رشد اونس جهانی، افزایش نرخ ارز، بازگشت تقاضا پس از ماه صفر و افزایش ریسکهای سیاسی، همگی دست به دست هم دادند تا بازار به رکوردهای جدید برسد؛ اما عقبنشینی سریع قیمتها پس از ورود بازارساز نیز نشان داد که بخش قابل توجهی از نوسان اخیر ماهیتی هیجانی داشته است. از این منظر، مسیر آینده طلا بیش از هر چیز به رفتار همزمان اونس جهانی و نرخ دلار در داخل وابسته خواهد بود.