راه ترقی - ایسنا / سامانه «حسام» بانک مرکزی که روز گذشته با هدف ساماندهی حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی رونمایی شد، از امروز امکان استفاده عملیاتی برای مردم را فراهم کرده است؛ به این ترتیب مشتریان شبکه بانکی می‌توانند بدون مراجعه به شعب بانک‌ها، تصویر یک جایی از حساب‌های خود در شبکه بانکی داشته باشند.
بر اساس بررسی ها برای آنکه افراد از سامانه حسام استفاده کنند ابتدا باید در پایگاه «دولت من» ثبت نام و احراز هویت کنند که برای این کار نیازمند واریز مبلغ ۱۰ هزار تومان است. بعد از این اقدام می تواند از طریق نشانی hesam.cis.cbi.ir وارد سامانه حسام شد.
از کجا وارد «حسام» شویم؟
درگاه رسمی سامانه «حسام» به نشانی hesam.cis.cbi.ir اعلام شده است. طبق توضیحات مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، استفاده از سامانه از طریق زیرساخت احراز هویت «پنجره واحد خدمات دولت» انجام می‌شود و کاربر باید احراز هویت سطح سه داشته باشد. ورود به سامانه نیز با احراز هویت دومرحله‌ای انجام می‌شود.
بنابراین کاربر در عمل باید ابتدا از طریق پنجره خدمات دولت، احراز هویت لازم را تکمیل کرده و سپس وارد محیط حسام شود. این سامانه برای اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال طراحی شده و اطلاعات حساب‌های ثبت شده به نام فرد را از زیرساخت متمرکز اطلاعات حساب‌های بانکی یعنی «سیاح» دریافت می‌کند.
گام اول؛ دیدن همه حساب‌ها
پس از ورود و احراز هویت، نخستین کاربر می‌تواند فهرست حساب‌های بانکی ثبت شده به نام خود را مشاهده کند. نکته مهم این است که قرار نیست مشتری برای پیدا کردن حساب‌های قدیمی به بانک‌های مختلف مراجعه کند؛ اطلاعات حساب‌ها در یک بستر متمرکز در اختیار خود فرد قرار می‌گیرد.
طبق توضیحات مسئولان بانک مرکزی، کاربر می‌تواند جزئیات حساب‌ها از جمله بانک، شعبه افتتاح‌کننده و تاریخ افتتاح را مشاهده کند. حساب‌های فعال و بسته و همچنین انواع مختلف حساب‌های متعلق به فرد در این فهرست قابل مشاهده است.
این مرحله برای افرادی که طی سال‌های گذشته در چند بانک حساب باز کرده‌اند اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه ممکن است فرد حتی از وجود برخی حساب‌های قدیمی به نام خود اطلاعی نداشته باشد.
گام دوم؛ مشخص کنید کدام حساب‌ها متعلق به شما نیست
در مرحله بعد، کاربر باید فهرست حساب‌ها را بررسی کند. یکی از قابلیت‌های پیش‌بینی شده در حسام، امکان اعلام حساب‌هایی است که فرد آنها را متعلق به خود نمی‌داند یا نسبت به وجود آنها ابهام دارد.
این موضوع فقط برای کاهش تعداد حساب‌ها نیست؛ بلکه از منظر بانک مرکزی، می‌تواند به شناسایی مغایرت‌های اطلاعاتی و حتی حساب‌هایی که احتمال سوءاستفاده از آنها وجود دارد نیز کمک کند.
گام سوم؛ حساب‌های دارای تعهد را بشناسید
پس از بررسی اولیه، حساب‌هایی که دارای تعهد یا مانع برای بستن هستند، مشخص می‌شوند. برای نمونه، حسابی که به آن دسته چک متصل است یا حسابی که با تسهیلات، اقساط یا سایر تعهدات بانکی ارتباط دارد، نمی‌تواند مانند یک حساب بلااستفاده معمولی بسته شود. بنابراین اگر فرد حسابی را به عنوان حساب مازاد انتخاب کند اما آن حساب دارای تعهد باشد، فرآیند بستن آن با مانع مواجه خواهد شد.
گام چهارم؛ حساب‌هایی را که به آنها نیاز دارید نگه دارید
پس از مشخص شدن حساب‌های دارای تعهد، نوبت به حساب‌های موردنیاز می‌رسد. کاربر می‌تواند حساب‌هایی را که همچنان به آنها نیاز دارد، مشخص کند. برای مثال، حسابی که حقوق به آن واریز می‌شود، حساب مرتبط با یارانه یا سود سهام یا حسابی که فرد برای دریافت خدمات مشخصی از آن استفاده می‌کند، ممکن است در گروه حساب‌های موردنیاز قرار گیرد. در نتیجه، فلسفه حسام این نیست که همه حساب‌های مازاد بر یک عدد مشخص به صورت خودکار بسته شوند؛ بلکه فرد باید وضعیت حساب‌های خود را بررسی و درباره آنها تصمیم‌گیری کند.
گام پنجم؛ انتخاب «حساب پایه»
یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرآیند، انتخاب یک حساب به عنوان حساب پایه است.حساب پایه در واقع حساب منتخب فرد برای ساماندهی موجودی سایر حساب‌هایی است که قرار است بسته شوند. اگر حساب مازادی دارای موجودی باشد و شرایط قانونی و بانکی برای بستن آن وجود داشته باشد، پس از بسته شدن، مانده آن به حساب پایه منتقل می‌شود. بنابراین پیش از ثبت درخواست بستن حساب‌ها، فرد باید حسابی را که می‌خواهد به عنوان حساب اصلی خود باقی بماند، مشخص کند.
گام ششم؛ ثبت درخواست بستن حساب مازاد
پس از بررسی حساب‌ها، کنار گذاشتن حساب‌های موردنیاز و مشخص کردن حساب پایه، مشتری می‌تواند حساب‌های بلااستفاده و مازاد را برای تعیین تکلیف انتخاب و درخواست بستن آنها را ثبت کند. در اینجا یک نکته مهم وجود دارد؛ حسام خودش بدون درخواست مشتری حساب را نمی‌بندد. درخواست از سوی کاربر ثبت می‌شود و سپس به بانک مربوطه ارسال می‌شود. بانک نیز وضعیت حساب را از نظر تعهدات، موانع قانونی و سایر محدودیت‌ها بررسی می‌کند. در صورت نبود مانع، حساب بسته شده و نتیجه فرآیند در سامانه ثبت می‌شود. به این ترتیب، مراجعه صاحب حساب به شعبه افتتاح‌کننده حساب برای این فرآیند حذف می‌شود.
تکلیف موجودی حساب چه می‌شود؟
یکی از دغدغه‌های طبیعی مشتری هنگام بستن حساب، موجودی آن است. طبق توضیحات بانک مرکزی، اگر حساب واجد شرایط بستن باشد، مانده آن پس از انجام فرآیند به حساب پایه‌ای که توسط خود مشتری انتخاب شده منتقل می‌شود. بنابراین مشتری برای ساماندهی حساب‌های مازاد خود نیازی ندارد ابتدا برای انتقال موجودی هر حساب به صورت جداگانه به بانک‌های مختلف مراجعه کند.
آیا حسام تعداد حساب‌ها را به ۱۰ محدود کرده است؟
راه‌اندازی حسام همزمان با سیاست بانک مرکزی درباره ساماندهی تعداد حساب‌های اشخاص حقیقی انجام شده است. با این حال، مسئولان بانک مرکزی تاکید کرده‌اند که داشتن بیش از ۱۰ حساب به معنای ممنوعیت مطلق نیست. بر اساس توضیحات ارائه شده، اگر فرد بیش از ۱۰ حساب فعال داشته باشد و برای افتتاح حساب جدید اقدام کند، بانک باید درباره نیاز وی به حساب‌های بیشتر بررسی مضاعف انجام دهد. در صورت ارائه دلایل قابل قبول، امکان افتتاح حساب یازدهم و حساب‌های بعدی وجود دارد. بنابراین «۱۰ حساب» را نباید به معنای بسته شدن خودکار حساب‌های یازدهم به بعد دانست.
تکلیف دسته‌چک در حسام چیست؟
در مورد دسته‌چک، نکته‌ای که در توضیحات رسمی مربوط به حسام مطرح شده، تشخیص حساب‌های دارای تعهد است. حسابی که دسته‌چک به آن مرتبط باشد، در زمره حساب‌هایی قرار می‌گیرد که دارای تعهد هستند و نمی‌توان آن را مانند یک حساب مازاد عادی برای بستن انتخاب کرد. اما درباره اینکه کاربر بتواند در خود سامانه حسام فهرست کامل چک‌های صادرشده، چک‌های وصول‌شده یا چک‌های در جریان خود را مشاهده کند، در منابع رسمی بررسی‌شده توضیحی ارائه نشده است. بنابراین نمی‌توان چنین قابلیتی را به عنوان یکی از خدمات قطعی حسام اعلام کرد.
به بیان ساده، در حال حاضر آنچه درباره چک با اطمینان می‌توان گفت این است که وجود دسته‌چک می‌تواند در تعیین وضعیت حساب و امکان بستن آن مؤثر باشد؛ اما برای مشاهده جزئیات چک‌ها باید از خدمات اختصاصی سامانه‌های مرتبط با چک و صیاد استفاده کرد.
حسام فقط برای بستن حساب نیست
هدف بانک مرکزی از راه‌اندازی حسام صرفاً کاهش تعداد حساب‌ها نیست. این سامانه قرار است تصویری متمرکز از وضعیت حساب‌های افراد در شبکه بانکی ایجاد کند و مغایرت‌های اطلاعاتی، حساب‌های بلااستفاده و حساب‌های دارای تعهد را بهتر مشخص کند. در واقع، از امروز مشتری می‌تواند پیش از آنکه به شعبه مراجعه کند، ابتدا تصویر کامل‌تری از حساب‌های خود داشته باشد و سپس تصمیم بگیرد کدام حساب را نگه دارد و کدام حساب را تعیین‌تکلیف کند. با توجه به اعلام بانک مرکزی، این خدمت با هدف کاهش مراجعات حضوری و ساماندهی حساب‌های بانکی ارائه شده و استفاده از خود سامانه حسام برای مردم رایگان اعلام شده است.