سرمقاله شرق/ امکان همیشگی جنگ

راه ترقی - شرق / «امکان همیشگی جنگ» عنوان یادداشت روز در روزنامه شرق به قلم حمزه نوذری که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
کارل اشمیت، متفکر سیاسی آلمانی قرن بیستم، در کتاب مفهوم امر سیاسی می‌نویسد: جنگ همیشه بهتر از موارد عادی حقیقت امور را نمایان می‌کند و ما را به کنه مسائل می‌برد. تجاوز و جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران برخی باورها و پنداشت‌ها را تغییر داد.
یکی از مهم‌ترین واقعیت‌هایی که این جنگ آشکار کرد، تقویت ایده اشمیت است. ایده امکان همیشگی جنگ. گفت‌وگو، مذاکره و تفاهم اگرچه بسیار مهم هستند و امکان جنگ بین کشورها را کاهش می‌دهند اما به صفر نمی‌رسانند. جدال همیشگی بر سر منافع، ارزش‌ها و ایدئولوژی‌ها امکان واقعی ستیز و نبرد بین کشورها را باز می‌گذارد. امکان جنگ به این معنا نیست که جنگ مطلوب است یا اینکه چرا صلح ستایش و تقدیس نمی‌شود. بشر می‌تواند آرمان صلح‌طلبانه داشته باشد اما واقعیت‌های تاریخی نشان می‌دهد که هیچ‌گاه امکان جنگ و تمایز دوست و دشمن بین کشورها را نمی‌توان انکار کرد. شاید صلح مقطعی بوده است میان جنگ‌ها. هنوز هم در میان برخی کشورها تمایز دوست و دشمنی وجود دارد. امکان واقعی ستیز و نبرد خارجی را باید همیشه به خاطر داشت. جنگ لزوما بهنجار یا مطلوب نیست اما امکان واقعی بروز آن همیشه باقی خوهد ماند. این ادعای اشمیت به این معنا نیست که هر ملتی در مواجهه با ملت‌های دیگر یا برخی از آنها گزینه‌ای جز جنگ ندارد. امکان همیشگی جنگ به این معنا نیست که یک ملت به ناگزیر تا همیشه دوست یا دشمن یک ملت دیگر باقی می‌ماند.
کارل اشمیت این ایده لیبرالیسم را که هرچه به سمت اقتصاد و تجارت حرکت کنیم، ستیز خارجی و تمایز دوست و دشمن منتفی می‌شود، نفی می‌کند. به عبارت دیگر لیبرالیسم بر این ایده است که رقابت و ستیز اقتصادی از امکان جنگ می‌کاهد. اشمیت می‌نویسد از ساحت اقتصاد هم امکان جنگ وجود دارد. این جنگ نشان داد که برتری اقتصادی هم می‌تواند جنگ‌افروزانه باشد. کشورهای قدرتمند بر شالوده اقتصاد و تجارت می‌کوشند سرتاسر جهان را در وضعیتی نگاه دارند که به آنها امکان می‌دهد بدون هیچ مزاحمتی ابزارها و اهرم‌های اقتصادی خود را به کار ببندند و مدیریت کنند؛ مثلا هر وقت بخواهند قراردادها و امتیازها را فسخ کنند، بر مبادلات اقتصادی هرجا که باشد، حد بگذارند و پول رایج دیگر کشورها را از اعتبار ساقط کنند. در این میان، هر تلاشی از جانب دیگر کشورها برای تاب‌آوری و برکنارداشتن خود از آثار و عواقب این ابزارهای به ظاهر صلح‌آمیز، شرارت و خباثت تلقی می‌شود و در ادامه کشور قدرتمندی چون آمریکا سعی می‌کند از اعمال زور استفاده کند. گویی تحریم‌های اقتصادی، قطع تجارت و تأمین دارو و مشکل ایجادکردن برای عرضه مواد غذایی به جمعیت غیرنظامی کشورها کفایت نمی‌کند. در ادامه امپریالیست اقتصادی سعی می‌کند کشورهای دیگر را که با او همراه نیستند، برهم‌زننده صلح و مخل امنیت جهانی بخواند. به این هم بسنده نمی‌کند و تلاش می‌کند با ابزارها و تکنولوژی‌های پیشرفته اهرم‌های فشار را برای ایجاد خشونت علیه سایر کشوها به کار گیرد. هم‌اکنون کشورهای قدرتمند با صرف سرمایه‌های هنگفت به‌دنبال تسلیم یا نابودسازی سایرین در زمانی که تشخیص بدهند، هستند. شاید اشمیت درست گفته بود؛ جنگی که برای حفظ یا توسعه قدرت اقتصادی در می‌گیرد، در سایه تبلیغات به جنگ برای نجات بشریت و برقرای صلح جهانی بدل می‌شود. تهاجم و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران این حقیقت را آشکار کرد که امکان جنگ همیشه وجود دارد